Tak, masło jest produktem mlecznym, ponieważ powstaje z mleka. W ujęciu dietetycznym traktuje się je jednak przede wszystkim jako tłuszcz, a nie typowe źródło białka, wapnia czy probiotyków.
Dlaczego masło klasyfikuje się inaczej niż mleko lub twaróg?
Nabiał to mleko i produkty uzyskane z jego przetworzenia. Pod tym względem masło należy do tej grupy. Powstaje przez wydzielenie i zespalanie tłuszczu mlecznego.
Różnica pojawia się wtedy, gdy patrzymy na skład oraz rolę produktu w diecie. Masło zawiera około 80% tłuszczu, a białka i laktozy pozostają w nim tylko niewielkie ilości. Mleko i twaróg dostarczają natomiast przede wszystkim białka, a także wapnia. Dlatego masło wykorzystuje się w jadłospisie jako tłuszcz dodawany do pieczywa lub potraw, nie jako zamiennik porcji mleka czy sera.
| Produkt | Główny składnik | Białko | Laktoza |
|---|---|---|---|
| Masło | Tłuszcz mleczny | Śladowe ilości | Śladowe ilości |
| Mleko | Woda, białko i laktoza | Istotna ilość | Obecna |
| Twaróg | Białko i woda | Duża ilość | Niewielka lub umiarkowana ilość |
Najprościej więc przyjąć, że technologicznie masło jest nabiałem, a dietetycznie należy do tłuszczów. To rozróżnienie wyjaśnia, dlaczego nie traktuje się go jako produktu dostarczającego tyle wapnia i białka co mleko, jogurt lub twaróg.
Co oznacza to przy nietolerancji laktozy lub alergii?
Masło zawiera bardzo mało laktozy, dlatego osoby z nietolerancją tego cukru często tolerują je lepiej niż mleko, jogurt czy maślankę. Reakcja zależy jednak od indywidualnego progu tolerancji oraz ilości produktu.
Inaczej wygląda alergia na białka mleka. Masło może zawierać ich śladowe ilości, więc nie powinno być automatycznie uznawane za bezpieczne dla osoby z rozpoznaną alergią.
Najważniejsze różnice są następujące:
- Przy nietolerancji laktozy masło bywa dobrze tolerowane, ponieważ zawiera jej niewiele.
- Przy alergii na białka mleka nawet śladowa ilość białek może mieć znaczenie.
- W diecie bezmlecznej klasyczne masło nie jest produktem odpowiednim, ponieważ pochodzi z mleka.
- W diecie codziennej masło należy liczyć jako źródło tłuszczu, a nie jako porcję mleka lub nabiału bogatego w białko.
W skrócie: masło to nabiał z punktu widzenia pochodzenia, ale tłuszcz z punktu widzenia wartości odżywczej i planowania diety.
