Przygotowanie

Siedzuń sosnowy – jak przygotować go do jedzenia?

Napisał(a) 4 min czytania
Siedzuń sosnowy

Siedzuń sosnowy, nazywany także szmaciakiem, kozią brodą lub leśnym kalafiorem, jest jadalnym grzybem o delikatnym, orzechowym aromacie. Najwięcej uwagi wymaga jego czyszczenie, ponieważ pofałdowana, gąbczasta struktura zatrzymuje piasek, igły i drobne owady.

Upewnij się, że to siedzuń sosnowy

Siedzuń sosnowy (Sparassis crispa) rośnie najczęściej przy korzeniach sosny. Młody owocnik ma jasny, kremowy kolor i przypomina kalafior, gąbkę albo kępę postrzępionych płatków. Po przygotowaniu wyróżnia się lekko orzechowym smakiem i leśnym aromatem.

Ten gatunek nie jest obecnie objęty ochroną gatunkową, ale przed zbiorem trzeba mieć pewność co do identyfikacji. Nie zbieraj grzyba wyłącznie na podstawie przypadkowego zdjęcia z internetu. W razie wątpliwości skonsultuj okaz z doświadczonym grzybiarzem lub klasyfikatorem grzybów.

Uwaga na chronione gatunki

Siedzuń dębowy i siedzuń jodłowy są gatunkami chronionymi i nie powinny trafiać do koszyka. Mogą przypominać siedzunia sosnowego, ale różnią się wyglądem oraz miejscem występowania. W źródłach mykologicznych siedzuń jodłowy bywa ujmowany pod nazwą Sparassis laminosa.

Jeżeli nie potrafisz pewnie odróżnić gatunku jadalnego od chronionego, zrezygnuj ze zbioru. Sama jadalność podobnie wyglądającego okazu nie jest wystarczającym powodem, aby go próbować.

Jak oczyścić siedzunia sosnowego?

Nie rozrywaj grzyba na siłę i nie próbuj usuwać każdego zabrudzenia suchą szczoteczką. Zanieczyszczenia wnikają głęboko między płatki, dlatego najlepiej wypłukać je w dużej misce. Woda powinna wypłukiwać piasek, a nie uszkadzać kruche rozgałęzienia.

Do czyszczenia przygotuj:

  • dużą miskę z zimną wodą
  • sól lub niewielką ilość octu
  • durszlak
  • łyżkę cedzakową albo szeroką łopatkę

Postępuj w następującej kolejności:

  1. Odetnij zabrudzoną podstawę owocnika i usuń większe fragmenty ziemi, igieł oraz kory.
  2. Podziel grzyba na mniejsze części. Dzięki temu woda dotrze do zakamarków, a piasek łatwiej opadnie na dno.
  3. Włóż kawałki do miski z zimną wodą z dodatkiem soli albo odrobiny octu. Delikatnie poruszaj nimi w wodzie, bez zgniatania płatków.
  4. Wyjmij grzyba łyżką cedzakową, wylej zabrudzoną wodę i nalej świeżej. Powtarzaj płukanie, aż na dnie miski nie będzie piasku.
  5. Jeśli grzyb jest mocno zanieczyszczony, włóż go na około 30 sekund do wrzątku, a następnie odcedź i przelej zimną wodą.
  6. Odsącz kawałki na durszlaku. Dopiero wtedy pokrój je na porcje do smażenia, gotowania lub panierowania.

Krótki kontakt z wodą nie powinien pozbawić siedzunia smaku, ale nie mocz go bez potrzeby przez wiele godzin. Mocny strumień z kranu może połamać delikatne rozgałęzienia, dlatego płukanie w misce jest bezpieczniejszym rozwiązaniem.

Jak przygotować siedzunia sosnowego?

Oczyszczony grzyb można smażyć, gotować i marynować. Najlepiej wybierać młode, jasne okazy. Starsze mogą mieć twardszą strukturę i bardziej intensywny aromat. Popularne zastosowania to:

  • kawałki smażone na maśle z solą i pieprzem
  • kotlety panierowane jak schabowy
  • flaczki z warzywami i majerankiem
  • sos śmietanowy z cebulą do makaronu
  • jajecznica, marynata lub susz do zup

Kotlety z siedzunia à la schabowy

To jeden z najprostszych sposobów na wykorzystanie większych, zwartych kawałków. Grzyb zachowuje wtedy wyraźną strukturę, a panierka chroni go przed nadmiernym wysuszeniem.

  1. Pokrój oczyszczonego siedzunia na grubsze kawałki lub płaty.
  2. Dopraw je solą i pieprzem, następnie obtocz w mące, roztrzepanym jajku oraz bułce tartej.
  3. Smaż na maśle lub maśle klarowanym na średnim ogniu, aż panierka się zezłoci.
  4. Podawaj od razu, najlepiej z ziemniakami, surówką albo pieczywem.

Flaczki z siedzunia

Do tej potrawy możesz wykorzystać mniejsze kawałki, które odpadają przy porcjowaniu. Po oczyszczeniu gotuj grzyba przez około 10 minut w lekko osolonej wodzie i odcedź. W osobnym garnku podsmaż cebulę, marchew oraz pietruszkę, zalej warzywa bulionem i dodaj liść laurowy, ziele angielskie, majeranek, pieprz oraz słodką paprykę.

Gotuj wywar do miękkości warzyw, następnie dodaj pokrojonego siedzunia i gotuj jeszcze około 10 minut. Na końcu dopraw zupę czosnkiem, majerankiem i pieprzem. Smak można zaostrzyć odrobiną wędzonej papryki.

Sos śmietanowy do makaronu

Na maśle zeszklij pokrojoną cebulę, dodaj odsączone kawałki siedzunia i krótko je podsmaż, aby odparować nadmiar wody. Wlej śmietankę, dopraw solą i pieprzem, a następnie gotuj kilka minut, aż sos lekko zgęstnieje. Wymieszaj go z ugotowanym makaronem i posyp koperkiem.

Siedzuń sosnowy nie potrzebuje wielu dodatków. Krótkie smażenie na maśle wydobywa jego orzechowy aromat, a panierka, bulion lub śmietanka pozwalają wykorzystać go w bardziej sycących daniach.

Najważniejsze są pewna identyfikacja, delikatne płukanie i dokładne usunięcie piasku. Po tych czynnościach siedzuń sosnowy może stać się ciekawą alternatywą dla popularniejszych grzybów – zarówno w prostym smażeniu, jak i w kotletach, flaczkach czy sosie.

Czytaj dalej w tym dziale